|
Het staat
er echt, op de gevel, in groot formaat: "restaurant Wijn en
spijslokaal De Utrechtsedwarstafel is een samenwerkingsverband
tussen Igor Sens, keuken en spijs, en Hans Verbeek, bediening en
wijn. Binnen dit samenverwerkings verband gaan we onze
specialisaties zodanig combineren dat er een product tot stand
komt van wijn en spijs als een geheel, een horecaproduct
dat voldoet aan de kwaliteitseisen die men in deze tijd mag
stellen." Vanaf 17.00 uur is er een "wijnbar concept met
wel negen verschillende wijn- en spijsmenu's. Elke zondag de
ouderwetse Utrechtsedwarsaanschuiftafel, een ouderwetse Table d'hôte."
Een menukaart zien we niet,
dus we stappen binnen in de ruimte waar voorheen de Thai Singha
zat en daarvoor het Franse restaurant Chopin. Het interieur is
redelijk chic geworden; het kaasdoek van het verlaagde plafond is
gewassen, de muren zijn wat minder folkloristisch, er wordt met
spiegels gewerkt en er hangen wat foto's. Het podiumpje is weg,
alleen de piano staat er nog. De muziek (over de speakers) is aan
de populaire kant, met jazzy uitvoeringen van My favourite things
en zo. De bar is modern, maar dient slechts de doorgifte. De
algehele indruk: een moderne, rustige stijl.
We krijgen een uitgebreide
amuse van kalfsrollade met appel en rettich en verse kruiden, heel
smakelijk en royaal. Ook het brood, kleine bolletjes, is goed, dus
op die punten wordt je goed verzorgd. Er komt een fles gekoeld
kraanwater op tafel. We verzoeken om echt tafelwater; er zijn
alleen kleine flesjes Spa rood te krijgen. Dat vinden we een wat
mager concept voor zo'n opzet, maar ze staan op de rekening als
"maison". We worden hier verondersteld wijn te drinken
en anders niet. Dat krijg je als de sommeliers het heft in handen
nemen.
Het menuconcept is in
principe wel duidelijk, maar brengt ons toch in problemen: een van
ons tweeën drinkt niet, de ander weinig. Er zijn drie niveaus en
elk niveau is in drie, vier of vijf gangen te krijgen. Het
eenvoudigste is een enkelvoudige combinatie van spijs en wijn -
met landwijnen, wordt ons toegelicht, die Fl. 69, Fl. 92,50 of Fl.
115,75.
De middenklasse bestaat uit
een "medium complexe combinatie" (Fl. 97,50, Fl. 135,-
en Fl. 169,50) en het hoogste niveau is een "complexe
gastronomische combinatie" (Fl. 119, Fl. 150 & Fl. 195)
Wat gastronomisch hier betekent, snappen we niet helemaal; een
eenvoudig gerecht met goedkope ingrediënten kan ook "gastronomisch"
zijn. En dan staat er ook nog onder: "De complexiteit van elk
menu loopt per segment sterk op. De finesse bepaald de kwaliteit.
Smaaktonen en structuur vormen de basis voor de juiste combinatie"
Dit is sommelier geheimtaal.
Later krijgen we nog te horen
dat de smaakintensiteit
van de wijnen niet noodzakelijkerwijs ook toeneemt en er volgt nog
een heel verhaal, waar ik acuut een rood hoofd van kreeg. We
kregen bijvoorbeeld, als voorgerecht van het complexe menu, een
uitstekende plak terrine de foie gras op brioche, helaas "nagezouten",
omringd door gecaramelliseerde appeltjes en met een glas
Sauternes. Nu beweren wij altijd dat foie gras, bijna puur vet,
met mooi tonen en aroma's, goed combineert met zure tonen, maar
dat volle, zoete smaken er afbreuk aan doen. Dat zoet is een
overblijfsel van de gewoonte de foie gras na het hoofdgerecht te
serveren; op zo'n plek zijn zoete wijn en zoete garnituur
enigszins voorspelbaar. Maar die toch al wat geforceerde
combinatie blijft hangen, vooral in Nederland, waar we worden
gevormd door het kindermenu van kip met appelmoes. Dit is de
chique variant daarop. Of moet ik zeggen complex of gastronomisch?
Sauternes serveren voor andere wijnen geeft ook problemen. Wij
kregen erna een chassagne-montrachet, bij de tarbot, en die witte
wijn moest het afleggen, zelfs al dronken we water tussen door en
aten we brood. Is dat niet zonde?
Daar protesteerden we dan ook
tegen. Weliswaar hadden we tevoren de kans gekregen op te sommen
waar we absoluut niet van hielden, maar er zijn geen ingrediënten
die ons op zichzelf tegenstaan. Wel combinaties, en daartegen kun
je je kennelijk niet wapenen. Er wordt je niet alleen niet verteld
wat je krijgt, er is helemaal geen wijnkaart waaruit je kan kiezen.
Kennelijk is het concept hier dat de sommelier de combinaties
vaststelt en er vrijwel geen uitweg voor individuele voorkeuren
voor combinaties toestaat. Dat die voorkeuren nogal uiteen kunnen
lopen, en niet alleen voor bij de foie gras, blijkt bij de
combinatieproeverijen, waarvan ik er veel heb mogen meemaken;
overeenstemming is eerder uitzondering dan regel en ook de
literatuur over dit onderwerp is nogal twijfelachtig. Dat maakt in
dit concept de keuzes nogal arbitrair en de mogelijkheden voor een
ontwikkelde proever beperkt. Maar toegegeven, wie zelf geen idee
heeft, zal dit concept best bevallen. Die laat alles over zich
heen komen.
Dit kwam al boven bij de
eerste combinatie, die met Sauternes, en de sommelier remde mijn
opwinding niet door me duidelijk te maken dat dit het resultaat
was van zeventien jaar vakmanschap (ik ben kennelijk een onwetende),
dat dit het concept was en dat ze niet van plan waren dat nu al te
wijzigen (de sommelier is koning), enzovoorts. Het schijnt dat de
andere gasten zich aan mijn groeiende ergernis stoorden, en
daarvoor bied ik ze dan bij deze mijn excuses aan, maar ik moet
ook wel zeggen dat de benadering van mijn kritiek door de
bediening alleen maar olie op het vuur was. Begrijpen doe ik het
wel: heb je jaren over een concept nagedacht, dan komt zo'n
criticus de hele boel in een keer onderuit halen; dan moet je je
rechtvaardigen, zelfs al stoort dat de andere gasten. Oké, er
hebben twee schuld, maar handig is het niet. Meestal houd ik me
dan in, maar deze keer was het hek van de dam.
Bijna kom ik niet aan het
eten toe. Vooruit: de kok is uitstekend, alleen moet hij met
onmiddellijke ingang de zonde van het nazouten afleren. Zouten doe
je een gerecht bij de bereiding; door dat nazouten, er vlak voor
het opdienen nog wat zout over strooien of malen, krijg je een
soort bremzout vlies over je eten dat de eerste indruk volkomen
bederft. Zo ging de foie gras er een beetje aan, en vooral de op
het bord gegaarde zalm van het enkelvoudige menu. Dat was begonnen
met een plakje pâté met augurkjes en mosterd - hé, nu kan het
ineens wel in de goede combinatie.
Het krachtig gevulde kippetje
uit dat menu was, met een eenvoudige saus, misschien wat helderder
van smaak geweest dan met die sterke Provençaalse saus, maar de
duif met polenta uit het complexe menu was goed, en met een hoge
bourgogne zaten ze natuurlijk ook niet fout.
Het dessert van de enkelvoudige combinatie was een mousse van chocolade
met bramen, een heel goed idee. Voor het complexe dessert was de
niet opgedronken Sauternes tot een sabayon geklopt, die over wat
aardbeien gegoten was. Is dat wat we opgelopen complexiteit noemen?
De wijn die ze daarbij gedacht hadden, was een brut Champagne, en
dat miste zijn doel volkomen. Ik moest het als een spel zien, was
het excuus. Ja, zo ken ik er nog wel een. Het water was op de
rekening niet meegeteld, het viergangen enkelvoudige menu bleek
zonder wijn Fl. 60,- in plaats van Fl. 92,50 te kosten. Akkoord.
Maar pas op, er zit nog een adder onder het gras. Enige
Proefwerk-spionnen hadden hier ook gegeten, maar zij dronken wat
meer; ze kregen daarvoor dan ook onaangekondigd een extra bedrag
op de rekening, hoewel wijn inclusief zou zijn. Zij waren er voor
het eerst en voor het laatst. Wij twijfelen sterk. Het concept is
misschien bedrijfsmatig wel aardig, en handig voor een gast die
nog geen specifieke smaak heeft ontwikkeld en zich graag aan het
handje laat nemen. Maar voor volwassen gastronomen is dit geen
bevredigend concept. Jammer, want voor de kok was ik zeker nog wel
teruggekomen. Denk nog maar eens over dat concept na. Dit is te
arbitrair, te schools en te dwingend voor vrije geesten.
|